bron: IPS - Afbeelding van PIRO4D via Pixabay

Een nieuwe visserijwet die deze maand van kracht wordt in Mozambique, gaat bedreigde soorten, waaronder walvishaaien, manta’s en dolfijnen, beschermen en de lokale visserij versterken. 

Natuurbeschermers noemen de nieuwe wet een mijlpaal. “Dit is een grote stap voor Mozambique, een grote stap voor organisaties zoals die van ons en ook voor de bevolking,” zegt Emerson Neves, projectmanager bij de Marine Megafauna Foundation (MMF), een van de ngo’s die lobbyde voor uitgebreidere bescherming. Hij voegt eraan toe dat het implementeren van de wet veel werk met zich meebrengt.

Milieuorganisaties dringen er al decennialang op aan om een lijst met beschermde soorten op te nemen in de Mozambikaanse wet. Gesprekken over de revisie van de nationale visserijwet gingen vorig jaar serieus van start, en de nieuwe wetgeving werd in oktober bekendgemaakt.

Koerswijziging

Het gereviseerde Regulamento da Pesca Marítima (Repmar) richt zich eerder op een koersverandering in de richting van duurzame visserij dan op het verhogen van de productie. Het maakt ook de weg vrij voor co-management door de lokale bevolking.

Deze wetgeving is belangrijk in een land waar vis en zeevruchten goed zijn voor de helft van de eiwitinname van de bevolking. Meer dan twee derde van de 30 miljoen Mozambikanen woont binnen 150 kilometer van de kust en traditionele vissers halen bijna 90 procent van de jaarlijks vangst binnen. 

“Als je de plaatselijke bevolking ondersteunt, kan het een game-changer zijn,” zegt Thomas Sberna, regionaal coördinator voor de Internationale Unie voor Natuurbehoud (IUCN). “Het is absoluut noodzakelijk om wetgeving te hebben, anders kun je niet handhaven of implementeren.”

Maar Sberna erkent net als Neves dat de weg van ambitieuze wetgeving naar werkelijke verandering lastig is.

Community management

Met een kustlijn van bijna 2700 kilometer, is Mozambique gezegend met een rijkdom aan oceanische flora en fauna. Maar de lange kustlijn maakt effectief bestuur niet eenvoudig. Hoewel natuurbeheer vanuit de bevolking zelf al onderdeel is van het visserijbeleid sinds de onafhankelijkheid van het land, was het wettelijk kader om dat mogelijk te maken tot nu toe vaag.

De geactualiseerde Repmar maakt duidelijk hoe de Comunitários de Pesca (CCPs), de belangrijkste organen belast met lokaal management van visserij, wettelijk erkende entiteiten kunnen worden.

Als dat officieel gebeurd is, zal dat impact hebben op de praktijk, zeggen experts. “Als ze op nationaal niveau erkend worden, krijgen ze genoeg invloed om te doen wat ze moeten doen om duurzame visserij te stimuleren,” zegt Ercilio Chauque, expert in kustvisserij bij de Mozambikaanse afdeling van de IUCN.

Volgens Kennedy Osuka, een onderzoeker aan de Universiteit van York in het Verenigd Koninkrijk, is het cruciaal om gebieden aan te wijzen waar de lokale bevolking verantwoordelijk is voor de visserij, zogenoemde community-managed areas. De nieuwe wet geeft vissers zelf onder meer de verantwoordelijkheid te bepalen welk visgerei ze gebruiken, in welke zones niet gevist wordt of waar vissen tijdelijk stopgezet wordt.

Ondanks het feit dat dit soort co-management al jarenlang bestaat, werd de visserij in de praktijk toch vooral zeer centraal aangestuurd. De CCP’s werden daarbij gezien als extensies van de centrale regering en niet zozeer als vertegenwoordigers van de lokale bevolking. Als autonome wettelijke organen, kunnen ze hun rol als link tussen de regering en de plaatselijke vissersbevolking beter vervullen. “De communicatie kan twee kanten op,” zegt Neve.

Brede impact

De nieuwe visserijwet is niet alleen van toepassing in de aangewezen beschermde gebieden, maar op alle activiteiten bij de kust, inclusief die in de Exclusieve Economische Zone (EEZ). Daardoor zal hij naar verwachting een bredere en meer directe impact hebben dan de natuurbeschermingswetgeving, die nog in zijn kinderschoenen staat in het Oost-Afrikaanse land.

Waar sommige haaiensoorten bijvoorbeeld al beschermd werden onder de natuurbeschermingswetgeving, konden vissers dat verbod omzeilen door de haaien op zee te slachten om identificatie te voorkomen. Sommige vissers verwijderden de vinnen van de haaien die als bijvangst werden gevangen en gooiden ze terug in het water.

De nieuwe wet eist dat bijvangst vrijgelaten wordt en dat haaien die aanspoelen niet verminkt mogen worden. Er zijn ook bepalingen in de wet opgenomen om mangroven, zeegras en riffen te beschermen, inclusief een verbod op het oogsten van levende koralen.

Is handhaving mogelijk?

De eerste stap voor ngo’s en plaatselijke bestuurders is het vertalen van de nieuwe regels in een vorm die begrijpelijk is voor de vissers, die verschillende talen spreken. Neves zegt dat de MMF al werkt aan posters waarop de soorten staan afgebeeld die niet gevangen mogen worden.

“Vroeger legden we aan de bevolking uit hoe belangrijk de soorten zijn voor het ecosysteem, voor toerisme en voor de plaatselijke economie,” zegt Neves. “Nu hebben we ook de wet. We kunnen duidelijk maken dat de overheid achter ons staat op dit punt.” MMF hoopt dat andere kwetsbare soorten aan de lijst met beschermde soorten worden toegevoegd, zoals de hamerhaai (Sphymidae), Dasyatis microps en de luipaardhaai (Triakis semifasciata).

De ontbrekende soorten zijn niet het enige wat de vreugde tempert over de nieuwe wetgeving. De bevolking aan de kust groeit en daarmee neemt ook de druk toe op fragiele managementstructuren. De vraag is of de CCP’s het aankunnen als vanuit de visserijgemeenschap meer eisen gesteld worden.

Dat roept ook de vraag op hoeveel macht de plaatselijke visserijraden daadwerkelijk hebben om de regels te implementeren.

Kustwachters die deelnemen aan het FishCC-project hebben al geregeld gewezen op overtredingen die genegeerd werden. “Als CCP-kustwachters constateren dat de regels overtreden worden, maar er komt geen antwoord van de plaatselijke autoriteiten, zal hun motivatie om die overtredingen te blijven rapporteren snel verminderen,” schreven de auteurs van het Wereldbankrapport over het project.

Toerisme en landbouw

Om de druk op de visserij te verminderen, wil het FishCC-project ook toerisme stimuleren als bron van inkomsten, naast aquacultuur en landbouw. Maar die strategie kent zijn valkuilen, want vissers en de regering proberen juist van de visserij een winstgevender sector te maken, wat een langzame en onzekere transitie naar een andere sector niet aantrekkelijk maakt.

“In sommige gevallen zijn er geen goede alternatieven. Hoewel het duurzamer maken van de visserij en/of het genereren van meer waarde ook een stimulans kan zijn om de regels van gezamenlijk management te respecteren” staat in het rapport van de Wereldbank.

Uit eerdere ervaringen met community-led management in de regio bleek dat het niet werkt zonder goede bronnen van financiering. Voor management is geld nodig. “Het traditionele model voor ngo’s, de private sector en de overheid was om zoveel mogelijk te ondersteunen. De hele gemeenschap erkent nu dat dit niet echt duurzaam is,” zegt Sberna.

“De realiteit is dat beschikbaar geld uit filantropische bronnen zoals giften, lang niet genoeg is om onze doelen te halen,” voegt hij eraan toe. “Duurzame financieringsmechanismen zijn absoluut noodzakelijk.”

Dit artikel verscheen oorspronkelijk bij Mongabay


Werd je blij van dit nieuws? Jij kan ons ook blij maken door 1 euro (meer mag natuurlijk ook) per maand over te schrijven op onze Triodosrekening (Goed Nieuws vzw): BE18 5230 8103 2865 - BIC-code TRIOBEBB. Jouw steun helpt ons om goed nieuws te blijven verspreiden. Merci! ❤

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here