Auteur: Charles Shey Wiysonge - bron: persbureau IPS - Auteur: Charles Shey Wiysonge

De strijd tegen polio is gewonnen in Afrika. De infrastructuur die daarvoor werd opgezet, heeft zorgsystemen op het continent versterkt, zegt Charles Shey Wiysonge, directeur van Cochrane South Africa.

Polio is een zeer besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door een virus dat het lichaam binnenkomt via de mond. Vervolgens vermenigvuldigt het zich in de darmen, om daarna het centrale zenuwstelsel aan te vallen. Met verlamming als gevolg.

Polio was wereldwijd een van de meest gevreesde ziekten in de twintigste eeuw. Veertig jaar geleden raakten door het poliovirus naar schatting jaarlijks 350.000 mensen verlamd in meer dan 125 landen. Daarom nam de World Health Assembly in 1988 een resolutie aan voor de wereldwijde uitroeiing van polio. Daarbij diende de uitroeiing van pokken als voorbeeld.

Vaccinatie

Het wereldwijde programma tegen polio rust op verschillende pijlers. Hiertoe behoren nationale regeringen, de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), ontwikkelingsorganisaties en gezondheidswerkers.

De strategie is vaccinatie als onderdeel van routinezorg en massale vaccinatiecampagnes. Surveillance om snel poliogevallen te ontdekken en erop te reageren, is ook essentieel.

Dit initiatief bleek extreem succesvol. Het aantal mensen dat verlamd raakte, daalde met 99,9 procent – van 350.000 in 1988 tot 175 in 2019. In diezelfde periode daalde het aantal endemische landen van meer dan 125 naar nog maar 2: Afghanistan en Pakistan. Een land is endemisch als er sprake is van wijdverbreide verspreiding van polio.

Afrika poliovrij

De laatste regio die poliovrij werd verklaard, is Afrika. Op 25 augustus 2020 was het officieel zo ver. De certificering volgde vier jaar nadat het poliovirus voor het laatst was aangetroffen op het continent.

Het polioprogramma in Afrika heeft een ernstige ziekte uitgeroeid. Maar het legde ook een basis voor bredere gezondheidszorg op het continent. Poliobestrijding leidde tot een nieuwe vraag naar vaccinatiediensten en innovatieve manieren om zorg te leveren.

Bij het uitroeien van een ziekte speelt een combinatie van biologische en niet-biologische factoren een rol. Slechts één ziekte, pokken, werd tot nu toe volledig uitgeroeid.

Gezond leiderschap

Poliovirussen overleven maar kort in de omgeving en er zijn geen dieren of insecten die als reservoir voor het poliovirus kunnen dienen. Nog belangrijker is dat er effectieve vaccins bestaan tegen polio. Naast deze biologische factoren, zijn er ook niet-biologische factoren zoals gezond leiderschap. En dat speelde ook een rol bij de uitroeiing van polio in Afrika.

In 1996 besloten Afrikaanse staatshoofden om polio uit te roeien. De toenmalige Zuid-Afrikaanse president Nelson Mandela lanceerde de campagne Kick Polio out of Africa. In Afrikaanse landen ontstonden vervolgens in alle sectoren van de samenleving initiatieven om poliovaccinatie te ondersteunen. Hierbij waren regeringen, de private sector, burgerorganisaties en de gemeenschap als geheel betrokken.

Binnen nationale regeringen in Afrika keken publieke diensten verder dan hun eigen portfolio, formeel en informeel, om het gezamenlijke doel te bereiken. Veertien jaar later mondde dat uit in de uitroeiing van polio in Afrika en bijbehorende certificering.

Surveillance

De certificering is gebaseerd op bewijs dat er iets bereikt is. In dit geval de uitroeiing van polio. Een regio wordt alleen gecertificeerd als alle landen gedurende drie opeenvolgende jaren geen gevallen van polio-overdracht registreren, en er sprake is van strikte surveillance.

Surveillance houdt in dat er een degelijk detectiesysteem is en laboratoriumcapaciteit, zodat gevallen snel worden opgespoord.

In steden en dorpen zijn de inwoners en gezondheidswerkers samen verantwoordelijk voor de surveillance. Gezondheidswerkers rapporteren alle gevallen van plotselinge spierzwakte in de ledematen bij kinderen direct. Inwoners melden nieuwe verlammingsgevallen direct bij zorginstanties.

Misinformatie

In laboratoria wordt de oorzaak van de verschijnselen vastgesteld. Zonder dergelijke kwalitatieve surveillance zou het moeilijk zijn om vast te stellen hoe het poliovirus zich verspreidt of om te bevestigen dat de transmissie is gestopt.

Twintig jaar geleden was Afrika dicht bij uitroeiing van polio; misinformatie in het noorden van Nigeria ondermijnde toen echter de effectiviteit en veiligheid van poliovaccins. Als gevolg van deze misinformatie weigerden of vertraagden sommige mensen poliovaccins.

De vaccinatiegraad daalde, met als gevolg omvangrijke polio-uitbraken in het noorden van Nigeria en daarbuiten. Dergelijke misinformatie is aan de orde van de dag op sociale media.

Grote risico’s

Vaccinatie weigeren als er wel een vaccin beschikbaar is, wordt wel vaccine hesitancy genoemd. Bij polio leidt dat tot grote risico’s, niet alleen voor de mensen die “aarzelen”, maar ook voor de rest van de samenleving. Het kan tot gevolg hebben dat de benodigde vaccinatiegraad om de verspreiding van polio te voorkomen, niet gehaald wordt. Als waar dan ook ter wereld één kind geïnfecteerd blijft met het poliovirus, lopen kinderen in alle landen risico de ziekte te krijgen.

Afrikaanse gezondheidssystemen zijn veel sterker geworden door de gedane investeringen. Landen kregen steun om de strijd tegen polio te voeren. Hierdoor is de zorg in afgelegen gebieden verbeterd, zijn systemen voor routinevaccinatie verbeterd en is goede surveillance opgezet.

We kunnen verder bouwen op deze erfenis om andere gezondheidsdoelen te halen.

Charles Shey Wiysonge is directeur van Cochrane South Africa, een onderzoeksafdeling van de South African Medical Research Council


Werd je blij van dit nieuws? Jij kan ons ook blij maken door 1 euro (meer mag natuurlijk ook) per maand over te schrijven op onze Triodosrekening (Goed Nieuws vzw): BE18 5230 8103 2865 - BIC-code TRIOBEBB. Jouw steun helpt ons om goed nieuws te blijven verspreiden. Merci! ❤

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here