Peruaanse zussen benutten oude kennis om schaarse water op te vangen
bron: IPS - foto: Afbeelding van Hans Braxmeier via Pixabay

De ingenieurszussen Magdalena en Marcela Machaca bouwen waterreservoirs in het Andesgebergte om regenwater op te vangen. Zo zijn ze minder afhankelijk van de gletsjers, die ze jaar na jaar zien wegsmelten.

Zo’n veertig jaar geleden begon de sneeuw te smelten die grote delen van het Andesgebergte nabij de Peruaanse stad Ayacucho ooit een heel jaar door bedekte. Water werd schaars voor meer dan 200.000 mensen in de zuid-centrale regio in Peru. De meeste van hen behoren tot de inheemse gemeenschap van de Quechua.

“We moesten rantsoeneren. Sommige jaren hadden we slechts twee uur per dag water”, zegt Dersi Zevallos, coördinator van Sunass, de regulator voor water en sanitair in Peru.

Toen bedachten twee zussen uit de Quechua-gemeenschap, Magdalena en Marcela Machaca, een oplossing. De zussen, beide landbouwingenieur, keken hiervoor in eerste instantie naar het verleden. Ze bouwden reservoirs die hoog in de bergen regenwater konden opvangen en “cultiveren”, net zoals hun voorouders dat deden.

Meer droogte

De klimaatverandering heeft tot steeds meer droogte geleid in de Peruaanse Andes. Volgens gegevens van Sunass viel er in 1984 nog 130 centimeter regenwater in Ayacucho. Nu valt er jaarlijks nog slechts de helft daarvan in de stad.

De gletsjers, een andere waterbron voor de Quechua, zijn ook getroffen door de stijgende temperatuur.

Volgens een onderzoek dat in september vorig jaar is verschenen in het tijdschrift Geosciences verloren de gletsjers in Peru bijna 30 procent van hun omvang tussen 2000 en 2016. “Het klimaat is voor ons een levend wezen”, zegt Marcela. “En de laatste tijd gedraagt het zich een beetje gek.”

Lagunes

Om de situatie het hoofd te bieden, vangen kunstmatig gebouwde bassins op de bergtoppen – die de lokale bevolking lagunes noemen – water op tijdens het regenseizoen dat van november tot februari loopt.

In het droge seizoen sijpelt het water door de grond naar de rivieren en de watertanks die door de lokale autoriteiten worden geplaatst om bewoners en boerderijen van water te voorzien.

“De lagunes hebben de rol van de bevroren bergtoppen van vroeger overgenomen”, zegt Marcela.

Heilige reservoirs

De Quechua-mensen beschouwen de reservoirs als heilig, merkt ze op. Ze zijn ervan overtuigd dat die het water “koesteren” tijdens de eerste levensfase.

De zussen bouwden hun eerste wateropvang in 1995 met steun van hun organisatie, de Bartolome Aripaylla-vereniging, die traditionele kennis benut om inheemse gemeenschappen te helpen om economische activiteiten uit te bouwen. Sindsdien hebben ze meer dan 120 waterreservoirs gebouwd. Allemaal samen zijn ze goed voor meer dan 130 miljoen kubieke meter water voor menselijk en agrarisch gebruik.

De impact van de klimaatverandering op berggletsjers vormt een bedreiging voor gemeenschappen die in hoog gelegen gebieden leven, beaamt Sally Bunnings, expert waterbeheer bij de VN-Voedsel- en Landbouworganisatie. Volgens haar zouden meer bergvolken het voorbeeld van de Quechua moeten volgen om waterbronnen zo efficiënt mogelijk te gebruiken.

“Van jongs af aan zouden ze de effecten van plotse temperatuursveranderingen moeten leren herkennen en erop gericht zijn om het water goed te gebruiken”, zegt ze.

Spirituele praktijk

Volgens de laatste volkstelling in 2017 identificeert bijna een kwart van de Peruaanse bevolking zichzelf als Quechua wat hen tot de grootste etnische groep van het land maakt.

Volgens Marcela waren zij en haar zus nog kinderen toen ze voor het eerst over de oude spirituele praktijk van het “koesteren van water” hoorden praten door hun grootvader. Het moet ergens in de jaren 1970 zijn geweest, maar ook dan was de praktijk al niet meer in gebruik.

Lichtend Pad

Ongeveer in dezelfde periode dat de sneeuw in de bergen van Ayacucho begon te slinken, was er ook sprake van conflict in het gebied.

Ayacucho werd de basis voor de maoïstische rebellengroep Lichtend Pad, die een poging lanceerde om de staat in 1980 omver te werpen. Ongeveer 70.000 mensen werden gedood voordat het conflict bijna 20 jaar later eindigde.

“Mensen probeerden gewoon in leven te blijven”, legt Marcela uit. “Ze waren niet meer bezig met spiritualiteit en vergaten om de natuur als een levend wezen te behandelen.”

El Niño

Het weerfenomeen El Niño trof Peru zwaar in 1992, waardoor water nog schaarser werd. Dat was het moment waarop de zusters gemotiveerd geraakten om hun eerste kunstmatige lagune te bouwen. Ze kiezen daarvoor telkens een natuurlijk bassin in het landschap dat al de vorm heeft van een reservoir, om zo de hoeveelheid graafwerk te beperken, legt Magdalena uit.

Met instemming van lokale gemeenschappen en van de autoriteiten dichten ze eventuele lekken met grond en planten inheemse varens aan die de aarde stevig samenhouden, het water op natuurlijke wijze filteren en bescherming bieden voor vogels.

Grondwater

Elk reservoir – sommige met een diameter tot 600 meter – is in enkele maanden gebouwd en geraakt snel gevuld tijdens het eerste daaropvolgende regenseizoen.

De zussen creëren kleine kanalen om water af te voeren naar lokale berggemeenschappen en te voorkomen dat het reservoir overstroomt na zware regenval. Tegelijkertijd vullen de reservoirs ook het grondwater aan en de watertanks voor de watervoorziening in de stad.

Een minpunt is wel dat de aanleg van een reservoir ongeveer 1 miljoen dollar kost en dat het stadsbestuur dat niet kan financieren, zegt Magdalena. Dat leidt ertoe dat de Machaca-zusters vaak moeite hebben om geld te vinden voor nieuwe projecten, die bijna volledig worden betaald door hun vereniging.

Costa Rica

Andere delen van Latijns-Amerika zouden kunnen leren van de ervaring van Ayacucho met het opslaan van water, zegt Gustavo Solano, projectcoördinator van de Associatie voor Onderzoek en Ontwikkeling, een Peruaanse organisatie die zoekt naar natuurlijke oplossingen om de klimaatverandering het hoofd te bieden.

Onder supervisie van de Machaca-zussen zijn ze begonnen met de bouw van soortgelijke bassins in Guanacaste, in het noorden van Costa Rica, een regio die regelmatig getroffen wordt door droogte. Tot nu zijn hier al vijf reservoirs gebouwd die drie rivieren van water voorzien tijdens periodes van droogte, zegt Solano.

“Projecten als deze zullen cruciaal zijn om rurale gemeenschappen bij te staan in de strijd tegen de klimaatverandering. In de regio zal er steeds minder regen vallen, terwijl de temperaturen nog zullen stijgen”, zegt hij. “ Voor de gemeenschappen zit er niets anders op dan zich aan te passen. Als ze dat niet doen, riskeren ze hun leven.”

Bron: Thomson Reuters Foundation


Auteur: Sebastian Rodriguez/Thomson Reuters Foundation

Als je regelmatig en graag goed nieuws leest, dan is nu een goed moment om ons te steunen. Goed Nieuws is gratis toegankelijk voor iedereen en wordt gefinancierd door lezers. Elke bijdrage, hoe groot of klein ook, geeft voeding aan onze journalistiek en verzekert de toekomst van goednieuws.be. Steun Goed Nieuws al vanaf 1 euro – het duurt maar een minuutje. Dank je.

Een reactie achterlaten

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Recente berichten

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Jouw logo hier?

Goed Nieuws werkt op basis van vrijwilligers. Om onze kosten te dekken, zijn wij op zoek naar sponsors.

Herken je jezelf in de visie van Goed Nieuws en wil je sponsor worden? Neem dan contact met ons op.

Meer
berichten